Kadınların İş ve Sosyal Güvenlik Hakları

Hacer Ulutaş

hacerulutas1@hotmail.com

Bugün Dünya Kadınlar Günü..

Bugün bir bayram yahut bir şenlik yok… Sevinç hiç yok… Hediye beklemek neyin nesi ?

Kendinize illa bir hediye vermek istiyorsanız okuyun araştırın, verilmeyen haklarımızın savaşını verin.

Eminim ileride bunlar kızlarımıza, kadınlarımıza, annelerimize en büyük hediyeler olacaktır.

Tıpkı o gün ;

40.000 dokuma işçisi EMEKÇİ kadının “Daha iyi koşullarda çalışmak, 10 saatlik iş günü, eşit işe, eşit ücret…”  greviyle 129 unun fabrikada çıkan yangında hayatlarını kaybettiği gün gibi.

8 Mart renkli, diğer günler zifiri olmasın. Hiçbir hak savaşılmadan kazanılmıyor.

Çiçek güzeldir , ama kazanılmış hak çok daha güzeldir.

Bakalım İş ve Sosyal Güvenlik açısından ne tür haklarımız varda biz bilmiyoruz?

Ya da eksiklerimiz?

      EŞİTLİK İLKESİ

Her yerde duyuyoruz da bu ilkeyi bir türlü uygulanmıyor. İş hayatında kadınların sorunlarının temeline indiğimizde bu kavramla karşılaşıyoruz. Aynı işin yapılmasına rağmen daha düşük ücret, mobbing , verilmeyen haklar..

Başarının cinsiyeti olmaz.

Eşitlik diyoruz. Ben buna anayasa önünde herkes eşittir, pratikte kimileri daha eşittir diyorum.

İşverenin eşit davranma borcuna aykırı davranmasının yaptırımı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 5. maddesinin 6. fıkrasında düzenlenmiştir. Anılan hükme göre işçinin, dört aya kadar ücreti tutarında bir ücretten başka, yoksun bırakıldığı haklarını da talep imkanı bulunmaktadır.

        DOĞUM İZNİ

  • Kadın çalışanların doğumdan önce 8, doğumdan sonra 8 hafta toplam 16 haftalık izin hakkı bulunmakta olup çoğul gebelik durumunda bu süreye 2 hafta daha eklenir.
  • Doğum öncesi raporunuz 32. haftada başlar, sağlık durumunuz doktor tarafından onay verilirse son 3 hafta kalıncaya kadar çalışılabilir. Bu durumda 37.haftada (en fazla) doğum iznine ayrılmış olur ve bu süre doğumdan sonraki raporunuza eklenir.
  • Hamileliğiniz süresince periyodik olarak kontrole gittiğinizde işveren ‘’ücretli izin ‘’ vermek durumundadır. Ağır işlerde çalıştırılamaz, fazla mesaiye kalamazsınız!
  • Hamile iken ve doğumun gerçekleştiği zamandan 6 ay sonraya kadar gece çalışması yapamazsınız.
  • 3 yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinmeniz durumunda 8 haftalık ‘’analık hali izni ‘’ vardır.
  • Doğumdan sonra dilerseniz 6 ay ücretsiz izin kullanabilirsiniz. Bu süre memurlarda 24 aydır.

 

     SÜT İZNİ VE EMZİRME ÖDENEĞİ (SÜT PARASI)

  • Doğumdan sonra bebek 1 yaşına gelene kadar günde 1,5 saat süt izni bulunan kadın işçi, bu izni nasıl kullanacağına kendisi karar verir.
  • Süt izni konusunda memur kadınların ilk 6 ayda günde 3 saat , ikinci 6 ayda günde 1,5 saat izin hakları vardır.
  • Emzirme ödeneği, doğum yapması halinde sigortalı kadına veya sigortalı olmayan karısının doğum yapması halinde sigortalı erkeğe veriliyor. Burada doğumdan önce 120 günlük kısa vadeli sigorta kolları prim şartı dikkat çekiyor. Emzirme ödeneği halk arasında süt paranızı 5 yıl içerisinde alabilirsiniz.

     DOĞUM YARDIMI

  • Birinci çocuk için 300 TL alabilir.
  • İkinci çocuk için 400 TL,
  • Üçüncü çocuk için 600 TL
  • İkiz doğuran anneye 700
  • Üçüz doğuran anneye 1300 TL ödeme yapılmaktadır.
  • Başvurular Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlükleri ya da Sosyal Hizmet Merkezlerine yapılmaktadır.
  • Yurt dışında yaşayan vatandaşlar Büyükelçilikler ve Konsolosluklar aracılığıyla başvurularını yapabilir.

     DOĞUM YA DA EVLAT EDİNME SONRASINDA YARI ZAMANLI ÇALIŞMA HAKKI VE YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİ

Doğum yapan ya da 3 yaşını doldurmamış bebeği evlat edinen kadına;

  • Birinci doğumda 60 gün, çoğul gebelikte 90 gün
  • İkinci doğumda 120 gün, çoğul gebelikte 150 gün
  • Sonraki doğumlarda 180 gün, çoğul gebelikte 210 gün
  • Çocuğun engelli doğması halinde bu süre 360 gün süreyle,

Haftalık çalışma saatinin yarısı kadar bu günler dikkate alınarak ücretsiz izin verilir .Haftalık çalışma saati 45 saat olup 22,5 saat fiilen çalışmak esastır.

 

     Peki yarım çalışma ödeneği nedir?

10.02.2016 yürürlük tarihli ve 6663 sayılı Kanunun 20. maddesi ile 4447 sayılı Kanuna eklenen ek 5. madde ile getirilen hükümler:

  • İşçiye, 4857 sayılı Kanunun 74’üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen ücretsiz izin süresince doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği ödenir.
  • Bu tutar asgari ücretin brüt günlük tutarı kadardır.
  • Bu haktan yararlanmak için son üç yılda en az 600 gün prim ödeme şartı bulunuyor.
  • Unutulmaması gereken önemli nokta doğum ve evlat edinme sonrası analık hali izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde Kuruma yarım çalışma belgesi ile başvuruda bulunulması gerekir.

 

     ÇEYİZ PARASI

  • Öncelikle burada belirtilmesi gereken çeyiz parasını herkes alamaz.
  • Yetim aylığı alan kızların evlenmeleri halinde SGK dan 24 aylık peşin ödeme alma hakları vardır.
  • SGK ya çeyiz parası için bir dilekçe ve kimliğinizle başvuru yapmanız yeterli olacaktır.

 

       YARDIMCI ÜREME YÖNTEMİ (TÜP BEBEK)

  • 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 63 üncü maddesinde yardımcı üreme yöntemi tedavileri finansmanı sağlanacak sağlık hizmetleri arasında sayılmış ve genel şartlar belirtilmiştir.
  • Evli olmakla birlikte daha önceki evliliklerinden çocuk sahibi olup olmadığına bakılmaksızın evlat edinilmiş çocukları hariç mevcut evliliğinde çocuk sahibi olmayan genel sağlık sigortalısı kadın ise kendisine, erkek ise bakmakla yükümlü olduğu karısına, en fazla  üç deneme ile sınırlı olmak üzere uygulanan IVF tedavilerine ilişkin giderler, aşağıda belirtilen şartların birlikte gerçekleşmesi halinde kurumca karşılanır.
  • Yapılan tıbbî tedavileri sonrasında normal tıbbî yöntemlerle çocuk sahibi olamadığının ve ancak yardımcı üreme yöntemi ile çocuk sahibi olabileceğine dair sağlık kurulu raporu düzenlenmiş olması,
  • 23 yaşını doldurmuş, 39 yaşından küçük,
  • Uygulamanın yapıldığı merkezin Kurum ile sözleşmeli olması,
  • En az beş yıldır genel sağlık sigortalısı veya bakmakla yükümlü olunan kişi olup, 900 gün genel sağlık sigortası prim gün sayısının olması veya halen genel sağlık sigortalısı olan kadının bu bentteki koşulları taşımaması halinde eşinin gerekli koşulları sağlaması,
  • Son üç yıl içinde diğer tedavi yöntemlerinden sonuç alınamamış olduğunun Kurumla sözleşmeli sağlık hizmeti sunucusu sağlık kurulları tarafından belgelenmesi.

 

       DOĞUM BORÇLANMASI

  • İlk işe girişinizden sonra yapmış olduğunuz 3 doğuma kadar (2160 gün)  borçlanma hakkınız var. Böyle bir hak olur da şartları olmaz mı ? Tabi ki var..
  • Doğumu yaptıktan sonraki 2 yıl çalışmamış olmak gerekiyor. Çalıştığınız süreler borçlanma kapsamında değil.
  • Doğumun canlı olması ve çocuğunuzun yaşıyor olması şartı var.
  • Doğum borçlanması bilindiği ve bir türlü değişmediği üzere ilk sigortalılık tarihinden sonra gerçekleşmişse yapılabiliyor.

Burada ki istisnai durum şöyle ki ;

  • Staj yapmış olduğunuz ve ilk işe girmiş olduğunuz tarih arasında doğum yapmış iseniz borçlanma hakkınız bulunuyor ve borçlanma yaptığınız gün kadar sigorta giriş tarihinizi geri çekiyor.

 

      MALUL ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN HAKKI

  • Başkasının bakımına ihtiyacı olan çocuğuna bakan anneye prim gününün ¼ ü kadar prim günü ilave edilir.
  • Eklenen prim günü yaştan düşülür. Emeklilik talebinde bulunurken hesaplama yapılır.

 

      EŞİ VEFAT ETMİŞ KADINA YARDIM

  • Eşi vefat etmiş ve hiçbir sosyal güvencesi, geliri olmayan kadınlara her ay yardım verilir.
  • Bununla ilgili yapmanız gereken bağlı bulunduğunuz ilçedeki Sosyal Yardımlaşma Dayanışma vakfına başvurmak.

 

 

Ve birçok bilmediğimiz hakkımız…

Bundan daha fazla alamadığımız haklarımız.

Korkarak olmaz, araştırmalı,yazmalı,konuşmalı,istemeli ‘’Ben burdayım!’’ diyebilmeli .

 

Bilinçli bir toplumun temeli kadın.  Daha çok okuyalım, bilinçlenelim..

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki «
Sonraki »