Ev Hizmetlerinde Sigortalı Çalıştırılması

Doğan Türkmen

dogantturkmen@gmail.com
  • facebook
  • twitter
  • linkedIn
  • instagram

Ev hizmetlerinde çalışanlar 01 Nisan 2015 tarihinde yapılan düzenleme ile 10 günden az ve 10 günden fazla süreli çalışanlar olmak üzere iki sınıfa ayrılarak bildirim yapılmaları sağlanmıştır. Yapılan düzenlemeler neticesinde hem çalışanların bildirimi kolaylaştırılmıştır hem de bu alanda kayıt dışı istihdamın önüne geçilmiştir.

Ülkemizde ev hizmetlerinde çalışanlar ilk olarak 1977 tarihli 2100 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle ücretle ve sürekli çalışanlara yönelik olarak sosyal sigortalar kapsamına alınmıştır. Daha sonra mevzuatta pek çok değişiklik olmuştur. Son olarak 01.04.2015 tarihinde 6552 sayılı kanunla 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortasına eklenen Ek 9 uncu madde ile 10 günden az ve 10 günden fazla süre ile çalışanlar olmak üzere ikiye ayrılarak düzenlenmiştir.

Ev Hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanlar;

Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla süreyle çalışanların bildirimi ‘’Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’’ ile yapılır. Bildirgedeki işe giriş tarihi sigortalılık başlangıç tarihidir. İşverenlerin bu bildirgeyi çalışmanın başladığı ayın sonuna kadar ikamet ettikleri yere en yakın Sosyal Güvenlik Kurumuna vermeleri zorunludur. Ev hizmetlerinde birden fazla kişi çalıştırılması durumunda ise her bir sigortalı için ayrı ayrı ‘’Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’’ düzenlenip kuruma teslim edilmesi gerekir.

Sigorta kurumu, ev hizmetlerinde personel çalıştıran işverenler için ayrıca işyeri sicil numarası oluşturmaz. İşveren kayıtlı T.C. kimlik numarası ile takip edilir. ‘’ Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’’ de belirtilen çalışma gün sayısı ve prime esas günlük kazanç beyanına göre prim tahakkukları gerçekleştirilecek olup ayrıca aylık prim ve hizmet belgesi düzenlenmeyecektir. İşverenler sigortalı çalışma süreleri ile ilgili herhangi bir değişiklik olmadığı sürece yaptıkları bildirime göre sigorta primlerini takip eden ay sonuna kadar kuruma ödeyebilecekler.

Ev Hizmetlerinde çalışanların İşkolu ‘’9700 Ev İçin Çalışan Personelin İşverenleri Olarak Hane Halklarının Faaliyetleri’’ olarak geçmektedir.

Ev hizmetlerinde çalışmaya başlayan personelin bildirimini çalışılmaya başlanan ayın sonuna kadar kuruma yapmayan işverenler her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası ile karşı karşıya kalırlar. İşten ayrılan personeli ‘’Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’nin ‘’F-Sigortalının İşten Ayrılma/Durum Değişiklikleri’’ kısmını doldurup 10 gün içerisinde kuruma bildirmeyen işverenler ise asgari ücretin onda biri tutarında idari para cezası ödemek durumunda kalırlar.

’Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’’ ile belirtilen gün sayısında değişiklik olması halinde ( iş görmezlik, ücretsiz izin vs.) bu değişikliğin olduğu ay içerisinde kuruma işveren tarafında bildirilmesi gerekmektedir. Bu bildirim neticesinde yapılan değişiklikler kurum kayıtlarına işlenerek ay sonunda işverenin ödeyeceği sigorta primi tahakkukuna yansıtılacaktır. İşverenlerin ayrıca Eksik Gün Bildirim Formu düzenlemelerine gerek yoktur. İş görmezlik raporu alan çalışanların 2 günü verilmemekle birlikte 2 günden fazla aldıkları rapor sürelerinin ücretlerini ayakta tedaviler için 2/3’ü, yatarak tedavilerde 1/2 ‘si oranında kurumdan alabilirler.

10 günden fazla 21 günden az bildirim yapılan ev hizmetlerinde çalışanlar, 30 günden az bildirilen günleri için genel sağlık sigortası primi ödemeleri gerekir. Kalan günlerini isteğe bağlı olarak tamamlayanlara ayrıca genel sağlık sigortası primi yansıtılmaz.

4-b İsteğe bağlı BAĞ-KUR kapsamında sigorta primi ödemesi yaparken Ek-9 kapsamında 10 günden fazla çalışan olarak işe başlayanların 4-b isteğe bağlı sigortalılığı durdurulur. İşe başladıkları tarihten itibaren dilerlerse eksik kalan günlerini 4-a isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek devam ettirebilirler.

Ek 9 kapsamında işverenin yanında 10 gün ve daha fazla süre ile çalışan personeller, ay içerisinde aynı veya farklı iş kollarında birden çok işverenin yanında da sigortalı olarak çalışabilirler. Yaşlılık ve emekli aylığı alan sigortalılar Ek 9 uncu madde kapsamında ev hizmetlerinde çalışabilirler, maaşları kesilmez. Ancak ilk bildirim yapılırken tüm sigorta kolları olarak değil sosyal güvenlik destek primine tabi olarak bildirimleri yapılmalıdır. Aksi takdirde maaşları kesilir. Sürekli iş görmezlik ödemesi alanlar da Ek-9 kapsamında sigortalı olarak çalışabilirler, gelirlerinde herhangi bir kesinti yaşanmaz.

Ev hizmetlerinde 10 gün ve daha fazla süre ile çalışanların iş kazası ve meslek hastalığı bildirimlerini işverenler www.turkiye.gov.tr adresinin ‘’e-hizmetler’’ menüsünün altında bulunan ‘’ Ev Hizmetleri’’ kısmını seçerek ‘’ İş kazası bildirimi’’ menüsünden yapmaları gerekmektedir.

Ek 9 uncu madde kapsamında 10 gün ve daha fazla süre ile sigortalı olanlara ödenecek prim %20 uzun vadeli sigorta kolları , %12,5 genel sağlık sigortası , %2 iş kazası ve meslek hastalıkları %3 oranında işsizlik sigortası primi olmak üzere toplamda %37,5 prim ödemesi yapacaklardır.

Kanun kapsamında personel çalıştıran işverenler; primlerini düzenli ödediği takdirde,  • 5510 sayılı kanunun 81.maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde öngörülen 5 puanlık sigorta indiriminden,

  • 4447 sayılı kanunun geçici 10. Maddesinde öngörülen genç ve kadın işçi teşvikinden,
  • 4447 sayılı kanunun geçici 50. Maddesinde öngörülen işsizlik ödeneği almakta iken işe alınan sigortalılara verilen teşviklerden kanunda belirtilen şartları sağlamaları durumunda yararlanabilirler.

Ev Hizmetlerinde 10 gün ve daha az süreyle çalışanlar; 

Ev hizmetlerinde 10 günde az sigortalı olarak çalışanlar iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamında sigortalı sayılmaktadırlar. Ev hizmetlerinde 10 günde az süreli sigortalı çalıştıran işverenler 9 güne kadar çalıştırdıkları sigortalılar nedeniyle işveren sayılmazlar. 10 günden az süreli sigortalı çalışanlardan işyeri bildirgesi, sigortalı işe giriş bildirgesi, aylık prim hizmet belgesi ve sigortalı işten ayrılış bildirgesi düzenlenmesi gerekmez. Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Süre ile personel çalıştıran işverenler, çalıştırdıkları personellere günlük prime esas kazancın %2’ si tutarında iş kazası ve meslek hastalığı primi ödemektedirler.

Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Süre ile Çalışanların Bildirimleri 3 Farklı Şekilde Yapılabilir;

1- ) Ev Hizmetlerinde 10 günden az sigortalı çalışanların bildirimi ‘’ Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Sigortalı Çalıştırılacaklara İlişkin Başvuru Formu’’ ile yapılır. İşverenler ilgili formu doldurarak çalışmanın gerçekleştiği ayın sonuna kadar, ay sonunun hafta tatili yada resmi tatile denk gelmesi durumunda ise takip eden ilk iş gününe kadar bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik kurumuna teslim ederler. Ev hizmetlerinde 10 Günden Az Sigortalı Çalıştırılacaklara İlişkin Başvuru Formunda çalışan ve çalıştıran kişinin imzası, kaç gün çalıştırılacağına dair bildirim ile e-posta adresleri ve cep telefon numarası bilgileri bulunması gerekmektedir. Formun bu şekilde eksiksiz doldurulup kuruma teslim edilmesi halinde ve 10 günden az çalışmanın takip eden aylarda da devam edeceği durumunun formda belirtilmesi halinde her ay ayrıca bildirim yapılmasına gerek yoktur.

2- ) Ev Hizmetlerinde 10 günden az süre ile çalışan personellerin bildirimi internet aracılığı ile de yapılabilmektedir. Sigortalı çalışanlar www.turkiye.gov.tr adresinin ‘’ e-hizmetler’’ menüsünün altında bulunan ‘’ Ev Hizmetleri’’ kısmını seçip çalışılan günlerin puantaj kaydını teker teker giriş yaparak bildirimde bulunabileceklerdir.

3- ) Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Süre ile personel çalıştıranlar 5510 ‘a SMS ile kendi T.C kimlik numarasını göndererek kendilerini ‘’Çalıştıran’’ olarak kaydettirirler. Daha sonra ay içerisinde 10 günden az süre ile çalıştıracağı personelin T.C kimlik numarasını ve ayın hangi günlerinde çalışacağı bilgisini 5510 kısa mesaj servisine SMS ile bildirim yaparak tescil kaydı oluşturmuş olacaktır. Sigortalı çalıştıran kişiye sigortalının kaydının yapıldığını ve 1,19 TL günlük sigorta primi ile 1,00 TL hizmet bedelinin telefon faturasına yansıyacağı yönünde gelen mesajın onaylanması halinde hem sigortalı tescili hem de tahsilatı yapılmış olur.

Kuruma, ‘’ Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az sigortalı Çalıştırılacaklara İlişkin Başvuru Formu’’ ile müracaat eden işverenler çalıştırdıkları kişilerin %2 oranında iş kazası ve meslek hastalığı sigortası primlerini www.sgk.gov.tr adresinin ‘’e-sgk’’ menüsünden ‘’ Kart ile Prim Ödeme’’, ‘’Diğer Ödemeler’’ seçeneğinden kredi kartları veya banka kartları aracılığıyla kuruma ödeyebilirler.

10 günden az çalıştırılanlar olarak bildirimi yapılan çalışan kişilerin ay içinde çalıştıkların günler 10 gün ve üzerine çıktığı durumda ise 10 gün ve daha fazla süreyle sigortalı çalıştıran işverenlerin sorumlu olduğu işlemlerin yapılması gerekir.

Ev Hizmetlerinde 10 Günden Az Süre ile Çalışanlar dilerlerse çalıştıkları ayı takip eden ay sonuna kadar uzun vadeli sigorta kolları ile genel sağlık sigortası primini ödeyebilirler.

Takip eden ay sonuna kadar yapılmayan ödemelerde uzun vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası kaydı kapatılarak primin ödenme hakkı düşer. Uzun vadeli sigorta kolları ve genel sağlık sigortası tescili aylık olarak yapılmaktadır. Bu sebepten takip eden ayda sigortalının ev hizmetlerinde ayda 10 günden az çalışmasının bulunmaması halinde tescili yapılmaz.

İş kazası ve meslek hastalığı sigortasından yararlanmak için sigortalının iş kazasının olduğu tarihten en az on gün önce tescil edilmiş olması ve sigortalılığının sona ermemiş olması gerekmektedir.

Ayrıca iş görmezlik ödeneği ödenmesi veya sürekli iş görmezlik geliri bağlanabilmesi için prim ve prime ilişkin her türlü borçların ödenmiş olması gerekmektedir. Yine iş kazası ve meslek hastalığı bildirimi 10 günden fazla çalışanlarda olduğu gibi www.turkiye.gov.tr adresi üzerinden ‘’ e-hizmetler’’ menüsü altında bulunan ‘’ Ev Hizmetleri’’ kısmını seçerek ‘’ İş Kazası Bildirimi’’ menüsünden işverenler tarafından yapılacaktır.

Ev hizmetlerinde 10 Günden Fazla Süre ile Yabancı Uyruklu personel çalıştırılabilir. Ancak Yabancıların Ülkemizde çalışmaları çalışma iznine tabi olduğu için işverenler önce çalışma izni almaları gerekmektedir. Daha sonra ‘’Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’’ Ek ’ine Yabancı personelin çalışma belgesini ekleyerek müracaatta bulunabilirler. Yabancı personeller 10 günden az süreli ev hizmetlerinde çalıştırılamazlar. Çalıştırıldıklarının tespiti durumunda kurumca bu personeller için Ev Hizmetlerinde 10 Günde Fazla Çalıştırılanlara ilişkin bildirimler üzerinden işlem yapılır ve çalışma günleri de 30 gün olarak değerlendirilir.

01.04.2015 tarihinden önce Ev Hizmetlerinde 10 günden fazla personel çalıştırdıkları için Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan dosya açtırıp, her ay işyeri şifresi ile aylık prim ve hizmet belgesi gönderen işverenler ilgili dosyalarını kapattırarak, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra Ek-9 uncu maddesi kapsamında yeniden ‘’Ev Hizmetlerinde 10 Gün ve Daha Fazla Çalıştırılacaklara İlişkin Bildirge’’ ile tescil talebinde bulunabilirler.

Yargıtay kararlarına bakıldığından Ev Hizmetlerinde çalışanlar İş Kanununa tabi değildir. Örnek verecek olursak Ev hizmetlerinde çalışanlardan; Evde Hasta bakan çalışan ya da hemşire, Çocuk eğiticisi / bakıcısı ve Bekçi olarak çalışanlar İş kanununa tabi olarak değerlendirilmektedir. Bu kapsamda çalışanlar İş Kanunundan doğan hakları mevcuttur.

Diğer ev hizmetlerinde çalışanlar Aşçı, Uşak, Bahçıvan, Temizlikçi, Özel Şoför vb. durumundan olanlar ise İş kanununa tabi değillerdir. Bunlar Borçlar kanununa tabidirler. Yani bu durumda olanlar iş kanunundan doğan kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, bildirim süresi, hafta tatili ücreti, genel tatil ücreti, iş güvencesi gibi hak ve güvencelerden yararlanamamaktadırlar.

1 Yorum

  1. Hocam ev hizmetlerinde 30 gün çalışan bayanlar 4-a ya mı giriyor yoksa 4-b ye mi ? şimdiden teşekkürler.

Bir yorum yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Önceki «
Sonraki »